program

Czym właściwie jest autyzm?

1. Czym właściwie jest autyzm?

W prasie, internecie, telewizji coraz częściej mówi się i słyszy o zjawisku „autyzmu”. Czym właściwie jest? Podstawowe informacje o autyzmie, domniemanych przyczynach, klasyfikacji, interwencji terapeutycznej odnajdziecie Państwo w poniższych artykułach.
Potocznie osoby z tym zaburzeniem charakteryzuje się jako „Osoby zamknięte we własnym świecie”. Skąd taka opinia?
Wyodrębnione zostały 3 podstawowe obszary, z którymi związane są trudności, czyli tzw. AUTYSTYCZNA TRIADA:

  • ZACHOWANIA SPOŁECZNE
    • ograniczona zdolność tworzenia relacji z innymi ludźmi i uczestniczenia w interakcjach społecznych,
  • KOMUNIKACJA
    • zaburzona umiejętność komunikowania się,
  • SZTYWNE WZORCE AKTYWNOŚCI I ZAINTERESOWAŃ
    • obecny w zachowaniu schematyzm, ograniczony repertuar aktywności i zainteresowań połączony z brakiem wyobraźni. 

Należy pamiętać o tym, że niektóre z wyżej wymienionych trudności mogą występować u dzieci z zaburzeniami, które nie należą do spektrum autyzmu. O charakterze autyzmu decydują zatem trudności komunikacyjne i społeczne w połączeniu ze specyficznymi zachowaniami, upodobaniami i związaną z nimi sztywnością.

Podstawowe informacje.

Termin „autyzm” obejmuje zróżnicowany zakres trudności i poziomu funkcjonowania. Trudnościom z zakresu autystycznej triady towarzyszyć mogą problemy w rozwoju poznawczym, emocjonalnym, agresja, samouszkadzanie, zaburzenia lękowe i wiele innych. Nasilenie trudności specyficznych dla autyzmu nie jest na takim samym poziomie u wszystkich dotkniętych nim osób. Wyróżnia się ciężkie formy zaburzenia z dużymi nieprawidłowościami, jak i lżejsze z trudnościami, które w znacznie mniejszym stopniu zakłócają prawidłowy rozwój.

AUTYSTYCZNE SPEKTRUM

Określenia „autystyczne spektrum”, w związku ze zróżnicowaniem objawów i nasilenia trudności z różnych zakresów, używa się głównie w odniesieniu do trzech spośród całościowych zaburzeń rozwoju:

  • autyzmu dziecięcego,
  • zespołu Aspergera,
  • innych całościowych zaburzeń rozwoju
    (u dziecka występują symptomy autyzmu dziecięcego lub zespołu Aspergera, ale nie są spełnione wszystkie kryteria niezbędne do rozpoznania).

Należy jednak zauważyć, że pomimo iż zespół Aspergera jest zaliczany do spektrum autyzmu, często spotyka się to ze sprzeciwem rodziców dzieci z Aspergerem lub innych osób z ich otoczenia. Takie dzieci bowiem często są bardzo inteligentne, niejednokrotnie przewyższają umiejętnościami intelektualnymi swoich rówieśników. Zdarzają się też osoby z zespołem Aspergera, których inteligencja jest wręcz wybitna. Głównym ich problemem są jednak trudności występujące w relacjach z ludźmi, nieumiejętność nawiązywania i potrzymywania kontaktów społecznych.

ETIOLOGIA

Przyczyny autyzmu nie zostały poznane. Wiadomo jednak, że składa się na niego wiele czynników. Przypuszcza się, że dużą role odgrywają uwarunkowania genetyczne i czynniki środowiskowe (np. biochemiczne). Uważana za determinującą przed laty zaburzona relacja rodzic – dziecko (tzw. „zaniedbująca matka”) nie znalazła naukowego potwierdzenia.

Główne symptomy autyzmu.

Obraz autyzmu jest bardzo zróżnicowany. Nie ma dwóch autystycznych osób z takim samym zakresem trudności, o takim samym nasileniu. Istotną rolę odgrywa też temperament, cechy osobowości, niepowtarzalne cechy. Wszystko to decyduje o potencjale rozwojowym. Zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostycznymi symptomy powinny ujawnić się przed ukończeniem 36 miesiąca życia. U dzieci, które nie ukończyły 3 lat możliwe jest sformułowanie diagnozy na podstawie jednego z głównych obszarów. Kluczowe znaczenie mają problemy we wchodzeniu w interakcje społeczne i komunikowaniu się.

  • INTERAKCJE SPOŁECZNE
    • Ograniczone zainteresowanie ludźmi.
    • Trudności w inicjowaniu kontaktu z dorosłymi, dziećmi.
    • Brak lub niewłaściwe reakcje na bodźce społeczne (np. reakcja na imię).
    • Trudności w naśladowaniu.
    • Trudności w uczestniczeniu w grach i zabawach.
    • Trudności w nawiązaniu, utrzymaniu kontaktu wzrokowego.
  • KOMUNIKOWANIE SIĘ
    • Trudności w zrozumieniu funkcji komunikowania się.
    • Trudności z komunikowaniem swoich potrzeb.
    • Trudności ze zrozumieniem i umiejętnością prowadzenia i podtrzymania dialogu.
    • Trudności w tworzeniu wspólnego pola uwagi i podążania za wzrokiem innej osoby.
    • Trudności w komunikacji niewerbalnej związane z:
      • patrzeniem na rozmówcę,
      • szukaniem i odczytywaniem informacji z twarzy rozmówcy,
      • używaniem gestów, mimiki w celu utrzymania kontaktu.
    • Trudności w komunikowaniu potrzeb.
    • Trudności w zrozumieniu oraz prowadzeniu dialogu.
    • Trudności w zorganizowaniu wypowiedzi i umiejętności wytłumaczenia niezrozumiałych kwestii.
    • Trudności w dzieleniu się swoimi zainteresowaniami.
  • OGRANICZONE WZORCE ZACHOWANIA, ZAINTERESOWAŃ I AKTYWNOŚCI
    • Przywiązanie do schematów (w tym postępowania według znanego schematu), miejsc, przedmiotów i niechęć do zmian.
    • Uporczywe, wybrane zainteresowania.
    • Schematyzm w zabawie.
  • PROBLEMY SENSORYCZNE
    • Zaburzenia w odbiorze i przetwarzaniu bodźców sensorycznych objawiające się: nadwrażliwością (unikaniem) lub niedowrażliwością (brak reakcji na niektóre bodźce), fiksacją lub unikaniem wybranych bodźców (smakowych, wzrokowych, itd.) w odniesieniu do zmysłu:
      • dotyku,
      • słuchu,
      • węchu,
      • wzroku,
      • smaku,
      • zmysłu równowagi,
      • propriocepcji (wrażeń z mięśni i stawów).
wróć do listy artykułów